X
تبلیغات
باغبانی - اطلاعات پایه نخل

تاریخچه:

درخت خرما یکی از مقدس ترین و قدیمی ترین درختان میوه شناخته شده برای انسان است . پیدایش درخت خرما در جهان از دوران دوم زمین شناسی آغاز شده اما زمان پی بردن انسان به ارزش غذایی خرما و کاشت درخت آن به 6 هزار سال پیش از میلاد می رسد .

مبداء اصلی این گیاه را بعضی ها در آسیا و کرانه های خلیج فارس و گروهی شمال افریقا یا شبه قاره هند می دانند.

اهمیت نخل خرما:

خرما میوه ای است با ارزش غذایی بالا که به دلیل داشتن مواد قندی قابل توجه (حدود 70% ) علاوه بر مصرف غذایی در صنعت نیز موارد استفاده فراوان دارد .

مصارف مختلف خرما در صنعت شامل : شیره خرما، شهد خرما، قند مایع، سرکه خرما، الکل، عصاره نوشابه و خوراک دام ،روغن، کربن اکتیو، لوریل الکل ،خوراک دام و طیور، تهیه نوپان، کاغذ سازی

خرما با سطح زیر کشت 218 هزار هکتار و تولید 918 هزار تن و تنوع فراوان ارقام (حدود 400 رقم) جایگاه ویژه ای در کشور دارد. خرما از نظر سطح زیر کشت پنجمین محصول مهم باغی کشور و از نظر تولید حدود 2/7 درصد کل تولیدات باغبانی کشور را به خود اختصاص داده است.

ترکیبات و خواص غذایی خرما:

450گرم خرما برابر 1275 کالری حرارت ایجاد می کند.

جدول 1 : مواد تشکیل دهنده یکصد گرم خرما

مواد

مقدار (گرم)

توضیحات

آب

20-26

-

مواد معدنی

39/2

شامل : فسفر ، آهن ، سدیم ، پتاسیم ، کلسیم

پروتئین

20/1

-

چربی

22/1

-

ویتامین ها

37/2 میلی گرم

B1 , B2 , Cشامل :

قند

43/70

شامل : گلوکز ، فروکتوز ، ساکارز

فیبر

40/2 64/1

-

برخي خواص دارويي و غذايي خرما

  • تقويت كار قلب و كبد
  • تاثير روغن خرما در بهبود زخم معده و سردرد
  • رفع كم خوني ناشي از كمبود آهن
  • درمان فلج اطفال
  • ضد حساسيت و آلرژي در بيماريهاي روماتيسم پوستي و چشم
  • جايگزين قند صنعتي براي بيماران ديابت
  • برقراري تعادل يوني و رفع خستگي اعصاب
  • افزايش فعاليت فكري با توجه به مقدار فسفر فراوان
  • درمان سردردهاي ميگرني و بهبود آنها
  • براي پيشگيري از اثرات مخرب سيگار
  • پيشگيري از سوء تغذيه و روند سالم جذب و دفع

طبقه بندی و گیاهشناسی نخل خرما:

نخل خرما از گیاهان تک لپه ای خانواده نخل هاست . این خانواده دارای 200 جنس و 1500 گونه است . یکی از جنس های این خانواده فونیکس است که دارای 12 گونه است که همه آنها بومی مناطق گرمسیری و نیمه گرمسیری آفریقا و جنوب آسیا است.

از نظر طبقه بندی جایگاه تاکسونومیک نخل خرما شامل:

رده: Spadiciflora

راسته: Palmea

خانواده: Palmaceae

زیر خانواده : Coryphyoideae

قبیله : Phoeniceae

جنس: Phoenix

گونه : Dactylifera

خرما گیاهی چند ساله و 2پایه ، یعنی گل های نر و ماده روی پایه های جداگانه قرار دارند. معمولا 5 سال پس از کاشت پاجوش بار دادن را آغاز می کند و تا هنگام مرگ ادامه دارد.

اندام های رویشی نخل خرما:

ریشه
تنه
برگ
لیف
خار

نیاز های اکولوژیک نخل خرما:

الف ) عوامل آب و هوایی

1 - درجه حرارت استثنایی تحمل 56   درجه

واکنش نخل خرما نسبت به تغییرات درجه حرارت:

نقطه صفر رشد

نقطه توقف رشدرویشی

شروع کاهش رشدرویشی

بهترین درجه حرارت جهت رشد

دامنه قابل تحمل درجه حرارت بدون ایجاد خسارت قابل توجه به گیاه

7+

45+

40+

38-32

50 تا 5-

2- باران : وقوع بارندگی چند ساعت قبل از گرده افشانی یا بعد از گرده افشانی ( 6-4 ساعت) باعث کاهش درصد تلقیح  میوه ها می گردد مگر آنکه پس از خشک شدن هوا مجدداً عمل گرده افشانی تکرار گردد.

اثرات باران در زمان گرده افشانی شامل:

شستن دانه گرده

کاهش تلقیح گل

کاهش پذیرش دانه گرده توسط گل های ماده به دلیل تماس با آب

ایجاد محیط مناسب برای رشد و نمو عوامل بیماری زا

3-  رطوبت هوا

v   در رطوبت نسبي بالا ميوه ها نرم و چسپنده مي شوند اما در رطوبت نسبي پايين ميوه خيلي سفت و خشك مي شود . اين پديده وقتي توام با بادهاي گرم و خشك گردد تشديد مي شود.

v   رطوبت هوا تاثير بسيار مهمي بر روي رشد رويشي و كميت و كيفيت ميوه خرما دارد . هر جا رطوبت بالا باشد خسارت بيماريهاي برگي قارچي  مثل   لكه برگي گرافيولاي نخل خرما شديد خواهد شد . در صورتيكه در اينگونه مناطق خسارت كنه تارتن خرما شديدا كاهش مي يابد .

4-  اثرات باد

  • باد عامل انتقال گرد و خاك و شن و چسپاندن آن روي ميوه هاي خرما در مرحله نرم شدن (رطب و تمار ) است.
  • وزش باد باعث ماليدن ميوه ها به دم خوشه ها  و ايجاد نقاط سياه سخت روي ميوه مي شود.
  • سرعت باد  روي كارآيي گرده افشاني اثر مي گذارد . بادهاي سبك گرده افشاني مطلوب را به دنبال دارند . حال آنكه بادهاي با سرعت زياد باعث اتلاف مقادير زيادي از دانه گرده مي گردند  .
  • در بعضي مناطق وزش بادهاي شديد باعث شكستن دم خوشه ها و اختلال در نقل و انتقال مواد غذايي به سمت خوشه ها و نهايت باعث خشكيدن خوشه ها مي شود .
  • باد باعث انتقال كنه از يك نخل به نخل ديگر است .
  • بعضي اوقات باد باعث جدا شدن پاجوشهاي تازه كاشت شده از زمين  مي گردد .

ب )  توپوگرافی

1-  ارتفاع از سطح دریا

دامنه تغييرات قابل نشو و نماي خرما از 392 متر پايين تر از سطح دريا تا 1500 متر بالاي آن مي رسد . بنظر مي رسد ارتفاع بازدارنده كشت موفقيت آميز خرما در حدود 1200 متر مي باشد در ارتفاعات بلند تر ميوه خرما نمي رسد .

2-  عرض جغرافیایی

در ايران مناطق خرماكاري از 28 درجه و 7 دقيقه عرض جغرافيايي شمالي در جنوب تا 34 درجه و 31 دقيقه عرض جغرافيايي شمالي در شمال گسترده است .

ج )  آب

¯       نخل خرما به شوري آب تا غلظت 7000-6000 ميلي موس بر سانتيمتر مقاومت نشان داده   ولي اين دامنه شوري تاثير منفي روي كميت و كيفيت محصول مي گذارد . نخل خرما را مي توان با آب با شوري 3500 ميلي موس بر سانتيمتر آبياري كرد بدون آنكه هيچگونه كاهشي در عملكرد محصول بوجود آيد .

¯       نخل خرما مي تواند حالت غرقابي خاك را بدليل وجود حفرات هوا روي ريشه هاي خود تحمل كند .

د ) خاک

بهترين نوع خاك براي نخل خرما خاكهاي عميق ، زهكش داربا بافت نسبتاً سبك و داراي مواد آلي كافي و قدرت نگهداري

آب كافي مي باشد .

روش های تکثیر خرما :

¬ تکثیر از طریق بذر

¬ تکثیر از طریق پاجوش

¬      تکثیر به روش کشت بافت

تكثير از طريق بذر

تكثير از طريق بذر ( هسته) قديمي ترين روش تكثير نخل خرما مي باشد و تقريبا منشاء همه ارقام موجود در دنيا بذر مي باشد .                                                                                               تكثير از طريق بذر در برنامه هاي تجاري توليد خرما روش منسوخ  شده اي  مي باشد زيرا

  1. 50% نهالهاي حاصله نر و 50% ماده خواهند بود.
  2. طول دوره رويشي قبل از ثمر دهي در نهالهاي بذري زياد و حدود 15-10 سال مي باشد.
  3. تشخيص نهال بذري نر از نهال بذري ماده به راحتي امكان پذير نيست .
  4. تكثير از طريق بذر عمدتا توام با ظهور صفات نا مطلوب در گياه جديد مي باشد و كمتر از 10% از نهالهاي توليدي داراي ميوه با صفات مطلوب خواهندبود. 

ویژگی های پاجوش خوب

    • پایه مادری شاداب و سالم باشد
    • پاجوش باید جوان ، در وضعیت رشد سریع و استوانه ای باشد
    • پاجوش بایستی ریشه دار باشد
    • توسط کارگران ماهر جداسازی شده باشد
    • محل قطع پاجوش باید کوچک ، صاف و بدون ترک باشد
    • هیچ گونه آلودگی به آفات و بیماری ها داشته باشد
    • تعداد پاجوش های متصل به تنه مادری نباید زیاد باشد
    • وزن پاجوش بین 10- 25 کیلو گرم باشد
    • پاجوش بین 5-3 ساله باشد و قطر تنه آن 20 – 35 سانتی متر باشد.                                                                                                                                                                                      معایب تکثیر از طریق پاجوش :
    • تولید پاجوش در دوره کوتاهی از زندگی نخل صورت می گیرد
    • درصد تلفات  نسبتاً بالا و نیاز به واکاری مجدد دارد
    • زمان نسبتاً طولانی جهت ثمر دهی نیاز است
    • عدم امکان تولید انبوه نهال
    • نیاز به کارگر ماهر و مجرب جهت جداسازی از تنه مادری
    • هزینه زیاد جداسازی
    • انتشار آفات و بیماری ها

    عوامل موثر در گیرایی پاجوش :

    نوع رقم

    @ زمان کاشت پاجوش

    @ نحوه جداسازی

    @ هرس و ضد عفونی ریشه پاجوش

    @ نحوه کاشت

    @ پوشش پاجوش

    @ آبیاری

    فواید تکثیر خرما به روش کشت بافت:

    ® درختان خرمای حاصل از کشت بافت کاملاً شبیه والدین است

    ® امکان تولید انبوه نهال شبیه به گیاه مادری وجود دارد

    ® واریته های کمیاب خرما را می توان در مقیاس وسیع تولید نمود

    ® تکثیر نخل خرما را می توان در هر زمان و هر فصل انجام داد

    ® مدت زمان تولید نهال به حد قابل ملاحظه ای کاهش می یابد

    ® امکان تولید ارقام ماده برتر و مقاوم به بیماری و ارقام نر پرکرده وجود دارد

    ® نهالهای کشت بافتی در هر زمان از سال قابل کشت هستند

    ® هویت رقم نهال حاصل از کشت بافت مشخص و تضمین شده است

    ® انتقال نهال راحت تر و هزینه آن پایین است

    ® خطر انتشار آفت و بیماری از یک منطقه به منطقه دیگر وجود ندارد

    ® تولید باغات یک دست از نظر ساختار ژنتیکی و ظاهری ایجاد می شود

    معرفی ارقام غالب استان فارس:

    رقم زاهدی:

    منشاء:  خوزستان

    رنگ میوه :  قهوه ای روشن

    رنگ خارک :   زرد

    جنس میوه :     خشک

    زمان برداشت :     مهر ماه

    کیفیت :      مرغوب و دارای ارزش تجاری

    نحوه مصرف :      خرما خشک

    میزان محصول :     90   – 100 کیلو گرم

    صفت ویژه :        قابلیت حمل و نقل و انبار داری بالا

    رقم خاصویی :

    منشاء:               فارس

    رنگ میوه :         قرمز

    رنگ خارک :       زرد متمایل به قرمز

    جنس میوه :        تر

    زمان برداشت :    مهر ماه

    کیفیت :               مرغوب

    نحوه مصرف :      خرما  - رطب - خارک

    میزان محصول:    70  کیلو گرم

    صفت ویژه :          پر شهد و پر محصول

    شکل میوه :         گرد

    رقم کبکاب :

    منشاء:               بوشهر

    رنگ میوه :         قهوه ای روشن

    رنگ خارک :       زرد

    جنس میوه :        تر

    زمان برداشت :    شهریور ماه

    کیفیت :              مرغوب و تجاری

    نحوه مصرف :      خرما  - رطب

    میزان محصول :    0 5 – 60 کیلو گرم

    صفت ویژه :          پر محصول ، پر شهد و شیره دار

    رقم شاهانی :

    منشاء: جهرم

    رنگ میوه : قهوه ای روشن یا زرد طلایی

    رنگ خارک : زرد

    جنس میوه : تر

    زمان برداشت : شهریور ماه تا اواخر آبان

    کیفیت : مرغوب و تجاری و درجه یک

    نحوه مصرف : خرما  - رطب – خارک – خارک پخته

    میزان محصول : 100 - 130 کیلو گرم

    صفت ویژه : بسیار مرغوب و تجاری

    شکل میوه : کشیده و باریک

    + نوشته شده توسط مسعود قادری پور در پنجشنبه بیست و هفتم آبان 1389 و ساعت 13:16 |


    Powered By
    BLOGFA.COM


    GG